NGO’s in Europa onder druk
6 januari 2026
NGO’s in Europa onder druk, oproep aan NSC om zich terug te trekken uit werkgroep
NGO’s vervullen een belangrijke rol bij de totstandkoming tot beleid. Juist door kritisch en onafhankelijk meedenken versterken zij de kwaliteit van wetgeving. In Europa is deze waardevolle functie onder druk komen staan. Een werkgroep met de Nederlandse europarlementariër Dirk Gotink (NSC) als co-rapporteur onderzoekt de financiering van NGO’s op basis van een valse beschuldiging. Samen met Fair Resource Foundation en twee andere NGO’s schreven we een brief aan het NSC-bestuur. Het gaat om een zaak die de democratische werking van Europa in het hart raakt.
Sijas Akkerman, directeur Natuur en Milieufederatie Noord-Holland: “Zonder maatschappelijke democratie is er geen politieke democratie. Geen macht, zonder tegenmacht. Geen samenspraak zonder tegenspraak. Politici die dat niet waarderen en stimuleren, maar eerder de tegenmacht afbreken, dreigen zich buiten de democratie te plaatsen. En juist op die democratie moeten we zuinig zijn. Daarom spreken we ook het partijbestuur aan.”
Was de slagkracht van NGO’s al scheef ten opzichte van de enorme aanwezigheid van lobbyisten van het bedrijfsleven, nu worden NGO’s verdacht gemaakt door een nieuwe werkgroep. Aanleiding voor het oprichten van deze nieuwe werkgroep, met de naam Scrutiny Working Group on NGO Financing (SWG), is de onterechte beschuldiging vanuit de Europese Volkspartij (EVP) dat milieu-NGO’s vanuit EU-programma’s betaald zouden worden om europarlementariërs te belobbyen voor betere milieuwetgeving.
De beschuldiging is geuit door Dirk Gotink, europarlementariër van NSC en lid van de EVP-fractie. Gotink heeft het over shadow lobbying: in contracten met NGO’s zou de Europese Commissie opdrachten verwerken waar NGO’s zich sterk voor moeten maken in hun lobby voor de plannen van de Commissie in ruil voor financiële steun. De ogenschijnlijk onafhankelijke NGO’s zouden in opdracht van de Commissie werken en bijdragen aan het erdoorheen krijgen van de agenda van de Commissie (vandaar de term shadow lobbying).
Bewijs hiertoe ontbreekt. Follow The Money en Politico deden onderzoek en weerlegden de beschuldigingen tot shadow lobby. Ook de Europese Rekenkamer deed uitgebreid onderzocht en trof geen onregelmatigheden aan. Desondanks zagen rechts en extreem-rechts aanleiding tot de oprichting van een werkgroep die de geldstromen van vooral groene NGO”s onder de loep neemt.
De werkgroep is omstreden. Critici menen dat de werkgroep vooral bedoeld is om NGO’s verdacht te maken. Sociaaldemocratische, liberale en groene Europarlementariërs noemden de werkgroep “onnodig en een heksenjacht op het maatschappelijk middenveld”, schrijft Brusselse Nieuwe. Die site voert D66-Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy als tegenstander op: volgens hem is de nieuwe werkgroep vooral een middel om maatschappelijke organisaties “het leven zuur te maken”.
Brief aan NSC-bestuur
Grote rol bij de SWG-werkgroep is weggelegd voor de Nederlandse europarlementariër Dirk Gotink (NSC), die co-rapporteur en aanjager van de werkgroep is. Volgens Corporate Observatory Europe (CEO), die lobbypraktijken in de EU bloot wil leggen, is Gotink is sinds ruim een jaar een van de politieke woordvoerders op EU-niveau geworden van “een heksenjacht”. Met als doel organisaties die een grote bijdrage leveren aan het politiek debat en die het functioneren van de EU instanties met kritische blik volgen.
CEO vindt de rol van Gotink en zijn werkgroep zorgwekkend en schreef met Transparency International Nederland, Natuur en Milieufederatie Noord-Holland en Fair Resource Foundation een brief aan het bestuur van NSC. In de brief staat onder meer: “De dubieuze SWG waarvan de heer Gotink rapporteur is, dreigt inbreuk te maken op de legitieme, op de Europese Verdrag gebaseerde kwijtingsprocedure. De SWG dreigt tevens verdere aanvallen op het maatschappelijk middenveld te institutionaliseren en extreemrechtse desinformatie aan te wakkeren.” Volgens de vier organisaties past dit niet bij de kernwaarden waar NSC als partij voor staat. De vier organisaties roepen het NSC-bestuur dan ook op “om de partij terug te trekken uit deze feitenloze, Trumpiaanse heksenjacht op maatschappelijke organisaties”.
Als reactie op de brief, verstuurd aan NSC-bestuur, noemt Dirk Gotink “de beschuldigingen onacceptabel”. Het NSC-bestuur liet weten “alle vertrouwen in de heer Gotink te hebben bij het controleren van de uitvoerende macht om het bestuur van de Europese Unie te versterken”.
Meer informatie?
Sijas Akkerman
Directeur