Hoe beginnen met agroforestry?

12 maart 2026

Hoe beginnen met agroforestry? 10 tips van Anna Kuiper 

Interview Anna Kuiper, initiatiefnemer van de Korte Weg

De juiste balans tussen ecologie en economie vinden: dat is wat Anna met agroforestry nastreeft. “Dit is geen hobby, dit is landbouw waarin natuur en voedselproductie samenkomen en elkaar versterken.” 

Anna is demoboer binnen ons project Living Lab Agroforestry. Op haar bedrijf legde zij eerst een agroforestry proefperceel van twee hectare aan, dat ze nu uitbreidt naar 5 hectare. Daarmee vormt ze een voorbeeld voor andere agrariërs in Noord-Holland en in Nederland. 

Steeds meer boeren tonen interesse in agroforestry: het combineren van bomen en struiken met akkerbouw of veeteelt. Dat is niet verrassend. Het systeem biedt kansen voor meer biodiversiteit, een gezondere bodem en minder afhankelijkheid van chemische middelen. Tegelijkertijd kan het nieuwe economische perspectieven bieden. Toch blijkt de stap naar agroforestry in de praktijk niet vanzelfsprekend. Veel agrariërs vragen zich af hoe het systeem past binnen hun bedrijfsvoering en verdienmodel. 

Agroforestry als onderdeel van je bedrijfsvoering 

Het is namelijk niet één systeem dat je overal kunt toepassen. “Het moet echt passen bij wat je al doet, wat je hebt en waar je naartoe wilt” vertelt Anna. Agroforestry wordt soms nog gezien als iets experimenteels een hobby of als een ‘vriendelijk voedselbos’. Maar dat doet het systeem tekort. “Het is landbouw, en dus moet het ook economisch kloppen en passen binnen een bedrijf.” 

Juist daarin schuilt de kracht; een integraal en aansluitend onderdeel van de bedrijfsvoering, mits je de juiste keuzes maakt. Agroforestry kan een waardevolle aanvulling zijn op een bestaand bedrijf, mits de keuzes goed doordacht zijn. Voor een boer met een boerderijwinkel kan het bijvoorbeeld interessant zijn om verschillende bessensoorten te telen. Zonder directe afzet ligt die keuze minder voor de hand. Hazelaars kunnen juist aantrekkelijk zijn als er mogelijkheden zijn om de noten goed te drogen, op te slaan en te verwerken. Welke combinatie kansrijk is, verschilt dus van bedrijf tot bedrijf. 

Goed voorbereid beginnen 

Binnen het Living Lab Agroforestry ondersteunen wij agrariërs die de eerste stap willen zetten. Dat gebeurt via een proefperceelaanpak, waarbij boeren starten met de aanleg van één hectare agroforestry. In 2025 legden al zes agrariërs zo’n proefperceel aan. In 2026 begeleiden wij nog eens vijf agrariërs bij dezelfde stap. 

In de voorbereiding sprak Anna met vijftien kandidaten die zich hadden aangemeld voor een proefperceel. In die gesprekken ging het niet alleen over enthousiasme, maar vooral over de vraag wat agroforestry op de lange termijn voor een bedrijf kan betekenen. “Je maakt keuzes voor tien of twintig jaar vooruit,” benadrukt Anna. “Dus je moet goed nadenken: waar wil je met je bedrijf naartoe, welke soorten passen daarbij en wat vraagt dat van je bedrijfsvoering?” 

Tijdens deze gesprekken heeft ze gesproken over haar eigen ervaringen en heeft ze de boeren tips gegeven wat de overwegingen zijn om te starten en hoe te starten.  

1. Neem de tijd
   Agroforestry is een keuze voor de lange termijn. Denk na over waar je met je bedrijf naartoe wilt en neem de tijd om je ontwerp hierop aan te laten sluiten.
2. Er is geen standaardoplossing
   Elk bedrijf is anders. Agroforestry moet aansluiten bij jouw bedrijf en bij jou als ondernemer.  
3. Stuur direct op je verdienmodel
   Kies soorten en een ontwerp die passen bij je afzet en bedrijfsstrategie.
4. Start klein en leer in de praktijk
   Een proefperceel helpt om ervaring op te doen, zodat je later gerichter kunt uitbreiden.
5. Investeer in een goed ontwerp
   De juiste boom, op het juiste moment en op de juiste plek, bepaalt voor een groot deel het succes.
6. Houd rekening met een lange terugverdientijd
   Bomen vragen tijd. Agroforestry is geen snelle oplossing. 
7. Denk na over de praktische gevolgen
   Machines, opslag, logistiek en beheer kunnen je dagelijkse werk beïnvloeden. 
8. Maak gebruik van ondersteuning
   Verdiep je in beschikbare subsidies, advies en trainingen. Er zijn steeds meer regelingen en goede opleidingen. Kennis is essentieel voor het slagen van agroforestry. 
9. Zoek andere pionierende boeren op
   Samen leren versnelt je ontwikkeling en helpt fouten te voorkomen. 
10. Begin met agroforestry om de juiste redenen
    Agroforestry kan bijdragen aan veel meer dan alleen je verdienmodel. Het verhoogt biodiversiteit, bodemkwaliteit en waterretentie, en biedt nog veel meer voordelen. Intrinsieke motivatie is belangrijk voor succes. 

Download de 10 tips

“Er komt veel bij kijken,” zegt Anna. “Van ontwerp en vergunningen tot de keuze van de juiste boom op de juiste plek.” Zelf nam ze dan ook drie jaar de tijd om zich te verdiepen in agroforestry voordat ze tot een definitief ontwerp kwam. Haar advies aan andere agrariërs is dan ook helder: neem de tijd, verdiep je goed en zorg dat agroforestry aansluit bij jouw ondernemerschap en verdienmodel. Het Living Lab biedt daarvoor de ruimte: om te experimenteren, te leren en beter onderbouwde keuzes te maken. 

Samen leren en ontwikkelen  

Naast een goede voorbereiding is samenwerking onmisbaar. Agroforestry vraagt niet alleen om kennis van teelt en ontwerp, maar ook om uitwisseling van ervaringen, praktische lessen en nieuwe vormen van afzet. Door kennis te delen en gezamenlijk op te trekken, versterken boeren bovendien hun positie tegenover grote marktpartijen. 

Om die samenwerking te stimuleren, richtten we samen met Anna in 2025 het Agroforestry Netwerk Noord-Holland op. “Het is mooi om te zien dat steeds meer agrariërs onze bijeenkomsten bezoeken en dat de actieve leergroep blijft groeien,” zegt Marieke den Nijs, programmamanager bij de Natuur en Milieufederatie Noord-Holland. 

De praktijkervaringen van deelnemers worden binnen het Living Lab actief gedeeld. Zo groeit niet alleen de kennis, maar verandert stap voor stap ook het landschap, hectare voor hectare. 

Wil je op de hoogte blijven of onderzoeken wat agroforestry voor jouw bedrijf kan betekenen? Sluit je dan aan bij het Agroforestry Netwerk Noord-Holland:  

Wil je op de hoogte blijven? Sluit je aan bij het Agroforestry Netwerk Noord-Holland. 

Ja, ik meld me aan