Blog: Grote veranderingen vragen om grote keuzes

4 augustus 2026

Blog – grote veranderingen vragen om grote keuzes

Minella Haazelager, onze projectleider Biodiversiteit

„Viele kleine Leute, die an vielen kleinen Orten viele kleine Dinge tun, können das Gesicht der Welt verändern.“

Toen ik in 2010 als vijftienjarige (je mag zelf even rekenen) voor het eerst bij de East Side Gallery in Berlijn stond, werd ik direct geraakt door deze bekende uitspraak. De woorden zijn me altijd bijgebleven. Na enig speurwerk ontdekte ik dat het een geliefde slogan was in de milieubeweging van de jaren zeventig en tachtig. Een motto voor de kracht van het maatschappelijk middenveld: veel mensen die op veel verschillende plekken in beweging komen, kunnen samen de wereld veranderen.

Dat is ook wat wij als moderne groene beweging iedere dag doen. We planten bomen, vergroenen buurten, kiezen in de supermarkt voor duurzame producten en nemen natuur en klimaat mee wanneer we onze stem uitbrengen. Afzonderlijk lijken die keuzes soms klein, maar samen hebben ze wel degelijk invloed op de kwaliteit van onze leefomgeving. Bovendien laten we zien dat de bestaande situatie niet vanzelfsprekend is. Iedere actie, ieder initiatief en iedere kritische stem helpt om de status quo te doorbreken.

Maar kleine acties kunnen we niet alle grote problemen oplossen. Er zijn grotere politieke en planologische keuzes in de Omgevingsvisie nodig om een gezond en biodivers Noord-Holland te maken met elkaar. En daarna vooral: daadkracht in de uitvoering van alle mooie ambities.

Grote dingen en grote plekken

Terwijl inwoners en maatschappelijke organisaties zich lokaal inzetten voor een groenere leefomgeving, verandert Noord-Holland op ook grote schaal. Nieuwe woonwijken, hoogspanningsverbindingen en energie-opwek vragen om ruimte. Tegelijkertijd worden de gevolgen van klimaatverandering steeds zichtbaarder en moeten natuur, landbouw, waterberging en recreatie allemaal een plek krijgen.

Voor al deze opgaven is ruimte nodig, terwijl die in Noord-Holland al schaars is. Ambtenaren van de provincie concludeerden zelfs dat er ongeveer 25% meer ruimte nodig is dan beschikbaar is om alle toekomstplannen uit te voeren. Dat maakt één vraag voor mij onvermijdelijk: kan en moet alles nog overal?

Juist daarom is de Omgevingsvisie zo belangrijk. Daarin moet de Provincie Noord-Holland richting geven aan de inrichting van onze provincie. Niet alleen door alle bestaande wensen opnieuw op te schrijven, maar door knopen door te hakken over wat waar voorrang krijgt.

Mooie woorden op papier

Op het eerste gezicht bevat de Omgevingsvisie sterke ambities: ‘’We staan in Noord-Holland dan ook voor een sterke en weerbare natuur, waar soorten en leefgebieden in een gunstige staat zijn.’’ (p85) en ‘’Om ook in de toekomst een robuuste en weerbare natuur te hebben, is het nodig dat we de biodiversiteit zowel binnen als buiten beschermde natuurgebieden beschermen en vergroten.’’(p86) 

Mooie woorden waar ik enthousiast van word. Woorden die veel inwoners, natuurorganisaties en lokale initiatieven ook zullen steunen. Toch bekruipt mij ook een gevoel van onbehagen. Want hoeveel zijn deze ambities waard als ze niet worden vertaald naar duidelijke keuzes, financiële en ambtelijke capaciteit en uiteindelijk concrete maatregelen?

De natuur in Noord-Holland is op veel plekken namelijk nog lang niet robuust of weerbaar, zoals bovenstaande wel quote suggereert. Onze natuur is versnipperd, de waterkwaliteit is op veel plekken slecht en ook buiten beschermde gebieden staat de biodiversiteit onder druk. Het bereiken van de provinciale ambities vraagt daarom niet om kleine aanpassingen aan de randen van het beleid, maar om veranderingen op systeemniveau.

Gat tussen ambitie en uitvoering

Precies daar ontstaat het gat. Terwijl de beleidsstukken vol staan met prachtige ambities over natuurherstel, schoon water en klimaatbestendigheid, blijven het Rijk, de provincies en waterschappen in de uitvoering vaak terughoudend. Moeilijke of onpopulaire keuzes worden vooruitgeschoven, maatregelen worden afhankelijk gemaakt van vrijwilligheid en bestaande belangen krijgen vaak meer gewicht dan de doelen voor de lange termijn. De klimaat- en stikstofdossiers zijn hier het schoolvoorbeeld van.

Van inwoners wordt ondertussen verwacht dat zij hun tuinen vergroenen, minder vliegen, minder energie gebruiken en duurzame keuzes maken. Dat is zeker waardevol en noodzakelijk (denk aan die viele kleine leute, viele kleine dinge!). Maar wanneer overheden zelf niet durven doorpakken, dreigen al die kleine inspanningen ondergeschikt te zijn aan een systeem dat nauwelijks verandert. Daarom is het belangrijk dat inwoners, organisaties en initiatieven continue van zich laten horen. Een gezamenlijke toekomstvisie, zoals de omgevingsvisie, ontstaat niet alleen aan de bestuurstafel. De keuzes die daarin worden gemaakt, worden mede beïnvloed door de reacties uit de samenleving.

Laat van je horen over de Omgevingsvisie

Veel kleine mensen kunnen op veel kleine plekken inderdaad het aangezicht van de wereld veranderen. Maar de grote veranderingen die nodig zijn kunnen niet alleen van onderop komen. Na het vaststellen van de Omgevingsvisie komt voor de Provincie Noord-Holland het moment om te laten zien dat mooie woorden niet alleen bedoeld zijn voor op papier, maar ook daadwerkelijk richting geven aan de praktijk.

Hoe kun jij daar je stem over laten horen? Door in te spreken middels een zienswijze (t/m 31 augustus) en met een brief en inspraak reactie in Provinciale Staten dit najaar. Ik help je graag op weg met een voorbeeldzienswijze en instructie voor hoe het indienen van een zienswijze werkt.

Ga naar de voorbeeldzienswijze en instructie