Juridisch aan de slag
Tegen overheidsbesluiten kunnen belanghebbenden bezwaar (of zienswijze) en beroep instellen. Daarvoor gelden strikte termijnen, meestal 6 weken na bekendmaking van het besluit.
Er is alleen bezwaar en beroep mogelijk tegen besluiten met een individueel karakter (vroeger “beschikkingen” geheten), niet tegen “algemeen verbindende voorschriften” zoals wetten en verordeningen.
Meer over de formele gang van zaken bij bezwaar en beroep >>
Bezwaarfase
In de bezwaarfase richt u zich op het overheidsorgaan dat het besluit genomen heeft. Er is sprake van een brede uitwisseling van argumenten tussen bestuur en burger. U kunt in deze fase niet alleen met juridische, maar ook met beleidsmatige bezwaren komen. Vaak zult u worden gehoord door een bezwarenadviescommissie. Die bestaat gewoonlijk uit onafhankelijke (juridisch) deskundigen, ambtenaren en – soms - leden van de gemeenteraad. Na uitbrengen van het advies neemt het overheidsorgaan het besluit op bezwaar, waartegen u vervolgens in beroep kunt gaan. In het besluit is altijd aangegeven bij welke rechterlijke instantie.
Zienswijze-procedure
De zienswijze-procedure, op grond van afdeling 3.4 van de Awb, is vergelijkbaar. Alleen is de kring van gerechtigden soms breder – niet alleen belanghebbenden – en begint de procedure met een ontwerp-besluit. Deze procedure geldt bijvoorbeeld voor milieuvergunningen en bestemmingsplannen. Bij bestemmingsplannen kan daar nog een inspraakfase aan voorafgaan, waarin een voorontwerp ter inzage wordt gelegd.
Beroepsfase
In de beroepsfase kunt u alleen nog met juridische argumenten komen. De rechter kijkt alleen of het bevoegd gezag het besluit had mogen nemen gezien de wet. Het gaat er dus vooral om de stellingen van bestuur te ontkrachten, of twijfel daaraan te zaaien. Is het juiste wetsartikel gebruikt? Met de juiste interpretatie? En kloppen de gehanteerde gegevens? Daarbij kan een deskundigenrapport meestal alleen door een ander rapport worden ontkracht. Of door aan te tonen dat de gevolgde redeneringen niet kloppen. U hoeft daarbij overigens niet per se het juiste wetsartikel te noemen (hoewel dat wel helpt). Omdat in het bestuursrecht ook zonder advocaat geprocedeerd kan worden, heeft de rechter tot taak uw beroepsgronden juridisch te vertelen.
Trechteren
Houdt in de gaten dat de procedure “trechtert”. U kunt in de beroepsfase niet met nieuwe onderwerpen (beroepsgronden) aankomen. Als u het bij een milieuvergunning in de zienswijze niet over het deelaspect “bodem” heeft gehad, kunt u daar niet in beroep op terugkomen. Wel kunt u bij een bepaald onderwerp met een nieuwe onderbouwing komen.
Resultaat
Als het beroep (deels) gegrond wordt verklaard, wordt het besluit meestal terugverwezen naar het bevoegd gezag. Dan begint dus weer een nieuwe ronde. Soms doet de rechter wel een finale uitspraak. Bij (gedeeltelijke) gegrondverklaring krijgt u in ieder geval het griffiegeld (ca. 300 euro) terug, en een deel van eventuele rechtsbijstandkosten.
Meer informatie: Lex de Savornin Lohman