Nederlandse lucht, water en bodem zijn de vieste van heel Europa. Ondanks dat Nederland tot de rijkste landen van Europa behoort, beschermen we onze leefomgeving minder goed dan andere EU-landen. Dit blijkt uit de onlangs gepubliceerde analyse Ranking the stars van Natuur & Milieu waarin Nederland wordt vergeleken met de andere Europese lidstaten op het gebied van klimaat, milieu en natuur. Hoewel het kabinet vaak de suggestie wekt dat Nederland met haar milieubeleid voorop loopt of minimaal in de pas loopt met Europa, blijkt uit de cijfers dat dit beeld totaal niet klopt. “Op de Europese ladder presteert Nederland ronduit slecht op de belangrijkste milieu-indicatoren, zoals bodem, lucht en water. Dat is slecht voor onze gezondheid en economie”, aldus Natuur en Milieu. Alle Noord- en West-Europese landen, uitgezonderd België, doen het beter dan Nederland. De belangrijkste boosdoeners zijn vee, auto's en kolencentrales.
Positie van lucht, water en bodem
Nederland staat op plaats 27, de laagste plaats, voor bodemkwaliteit. De Nederlandse bodem is de meest verontreinigde van Europa door stikstof en fosfaat, afkomstig van de grote veestapel. Nederland staat ook op de laatste plaats voor wat betreft waterkwaliteit . Nederland heeft het meest vervuilde oppervlaktewater van Europa. Voor vrijwel al ons water lopen we het risico dat we de normen van de Europese Kaderrichtlijn Water niet halen.
Nederland staat op plaats 25 voor luchtkwaliteit. De luchtkwaliteit in Nederland behoort tot de slechtste van Europa. Met België en Luxemburg heeft Nederland de hoogste gemiddelde uitstoot van stikstofdioxide (NOx) per km2. De concentratie fijn stof ligt in Nederland 25% hoger dan het Europese gemiddelde. Gezondheidsschade voor veel mensen en aantasting van de natuur zijn het gevolg.
En in Noord-Holland?
Naar de situatie in Noord-Holland is niet specifiek gekeken, maar gezien het feit dat verkeer en vee de grote boosdoeners zijn, scoort Noord-Holland ook niet goed op milieugebied in vergelijking met andere Europese regio’s. Dit geldt in ieder geval voor luchtkwaliteit, waar in de regio Amsterdam en in de IJmond de normen voor NOx en fijn stof normen overschreden dan wel dreigen overschreden te worden. Ook op het gebied van waterkwaliteit scoort Noord-Holland slecht. Zo wordt er in de Kop van Noord-Holland zeer hoge concentraties van het zeer giftige bestrijdingsmiddel Imidacloprid in het oppervlaktewater aangetroffen. Het zou goed zijn als een dergelijke “staat van het milieu” studie ook voor Noord-Holland gemaakt zou worden.
Over het onderzoek
De publicatie Ranking the Stars richt zich in de vergelijking met andere EU-landen niet op de voortgang in beleid, maar op de feitelijk gemeten milieuverontreiniging en kwaliteit van natuur. Voor mensen in Nederland telt immers de werkelijke leefsituatie en niet een papieren werkelijkheid van beleidsmakers. De kwantitatieve resultaten (cijfers en figuren) in dit rapport zijn volledig gebaseerd op reeds gepubliceerde en onafhankelijke bronnen zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), Het Europese Milieuagentschap van de Europese Commissie in Kopenhagen (EEA) en Yale University. De samenstelling en duiding van de resultaten is de verantwoordelijkheid van Natuur & Milieu.
Het kabinet heeft inmiddels op Kamervragen geantwoord dat de gegevens waarop Natuur en Milieu haar rapport baseert kloppen en dat dit dezelfde zijn als die zij zelf hanteert.
Het verschil in beeldvorming ontstaat doordat het kabinet deze gegevens relateert aan de duurzaamheiddoelen die zij stelt in Europees en in nationaal verband. De Stichting Natuur en Milieu plaatst die gegevens in een relatieve vergelijking met andere Europese landen, aldus het antwoord van Atsma, staatsecretaris van Infrastructuur en Milieu.
Rolf van Arendonk