Hoe staat het met nu met de veiligheid van de Noord-Hollandse kust?
Voor de kustverdediging gelden strenge veiligheidsnormen. Op dit moment voldoet een heel groot deel van de kust aan die strenge normen. In Noord-Holland zijn er twee plaatsen die niet helemaal aan de strenge normen voldoen. Er zijn twee "zwakke schakels": De Hondsbossche en Pettemer Zeewering en de langgerekte maar smalle duinstrook van Callantsoog tot Den Helder. Hier zijn dus verbeteringen gewenst. De provincie samen met het Hoogheemraadschap van Hollands Noorderkwartier werken hieraan. "Kust op kracht" noemen ze dit verbeteringstraject.
Is de veiligheid ook in de verre toekomst verzekerd?
Doordat de zeespiegel stijgt als gevolg van klimaatverandering, is de veiligheid niet zonder meer verzekerd. Dat speelt in een tijdspanne van een eeuw. In dat tijdsbestek moet de kust overall worden versterk opdat blijvend aan de veiligheidsnormen kan worden voldaan. Nu al wordt een programma opgestart om die opgave aan te pakken (zie Deltaprogramma)
Moeten er dijken dammen en strekdammen worden opgeworpen langs de kust?
De keuze is gevallen op versterking van kustbescherming door gebruik te maken van natuurlijke processen. Dit kan door in te spelen op en door het beïnvloeden van de natuurlijke zandbewegingen en de natuurlijke zandtransporten in de kustzone. Het voordeel van die aanpak is dat de natuurlijke processen een deel van het werk doen. Bovendien is het natuurlijke, zandige systeem veerkrachtig. Bij wijzigende omstandigheden past het zich aan zonder dat de kenmerkende eigenschappen verloren gaan. Die flexibiliteit is belangrijk omdat het gaat om de heel lange termijn. Bij nieuwe inzichten en veranderde omstandigheden kan de beïnvloeding van de natuurlijke zandbewegingen daarop worden aangepast.
Zie ook “hoe werkt de kust”
Hoe “werkt” de kust?
De huidige zandige kust met strand en duinen is een natuurlijk beschermingssysteem. De duinen zijn vanzelf ontstaan in perioden van een rijzende zeespiegel (transgressie). De duinen vormen een natuurlijke kustbescherming. Hoewel in een natuurlijke situatie de zee binnendringt in de duinenrij treedt dan ook sedimentatie op in het achterland op waardoor uiteindelijk de duinen groeien en de duinenrij juist gesloten wordt. Onderzoek op Ameland laat zien dat sedimentatie een gematigde stijging van de zeespiegel kan bijhouden. Bron: Can natural processes be used to strengthen coastal defence?
In een volledig natuurlijke situatie ligt de kustlijn niet op een vaste plek maar beweegt. De precieze ligging van de kustlijn is het resultaat van krachten en tegenkrachten: Er bewegen voortdurend grote zandmassa’s heen en weer in het kustsysteem. Het kustsysteem is bij uitstek een dynamisch systeem.
Door menselijk ingrijpen, kan de zandbalans onbedoeld worden beïnvloed. De bouw van havenhoofden, de Nieuwe Waterweg en de afsluiting van de Zuiderzee hebben de zandbalansen beïnvloed. Hoewel deze werken al (zeer) lang geleden zijn uitgevoerd hebben deze nog altijd invloed op de zandbewegingen langs de Nederlandse kust.
Beïnvloeding van de zandbalansen kan ook doelbewust gebeuren om de kust te versterken en de kustlijn op de plaats te houden. Dat gebeurt dan ook al jaren: door zandsuppleties (sinds 2001 onder water), het vanuit zee ín de kustzone brengen van extra zand, komt er een extra hoeveelheid zand in het systeem.
Om deze reden zijn zandsuppleties beter dan harde kustverdediging. Bij de laatste wordt namelijk niets, geen zand, aan het systeem toegevoegd. Zandverlies van het totale systeem wordt niet aangevuld. Hooguit kan een herverdeling van het aanwezige zand plaatsvinden met bovendien een onomkeerbaar karakter.
Zie ook 3e Kustnota december 2000, p18, 32
Door het vanuit zee aanvoeren van zand, kan niet alleen zandverlies worden gecompenseerd maar ook het effect van de zeespiegelstijging worden bestreden
Waarom zijn zandsuppleties nodig
Zandsuppleties zijn nodig omdat er nu onvoldoende zand in het kustsysteem zit. Het onderzoeksinstituut Alterra omschrijft het op pagina 20 van dit rapport als volgt: het dynamische spel van wind, zee en zand is van levensbelang voor de veiligheid van de kust, nu en in de toekomst. Zand vormt een natuurlijke buffer en als bouwstof helpt het de kust zich te herstellen. Als een (zware) storm stukken strand of duin wegslaat, verspreidt het zand zich over het strand en de ondiepe kustzone. Bij rustiger weer kunnen strand en duinen zich dankzij dit zand weer voor een groot deel herstellen. Natuurlijk kustherstel is alleen mogelijk als er voldoende zand is. In de geologische geschiedenis waren er tijden dat er in onze kustzone zand in overvloed was. Nu zitten we echter in een periode dat kustafslag de overhand heeft. Zandsuppleties zijn dan ook essentiëel voor de aanvoer van voldoende zand.
