Hoe kan ik me snel inlezen?
In 2009 (jaargang 6) heeft het tijdschrift “Vakblad natuur bos landschap” een themanummer gewijd aan de kust (nummer 5 van dat jaar). De artikelen zijn online beschikbaar. Het gaat om de volgende titels (ook te vinden via het archief van “Vakblad natuur bos landschap” jaargang 6
Auteur(s): Arens, S.M. ; Janssen, G.M.
Toelichting: In vervlogen tijden werd onze kust tegen de zee verdedigd met het zoveel mogelijk vastleggen van de zeereep, de buitenste duinenrij met helm en strekdammen. De moderne kustverdediger echter gebruikt zand, heel veel zand, wat van de diepe zee wordt opgehaald en op strand of vooroever wordt neergelegd. De kustlijn kan hiermee op zijn plek worden gehouden. Maar wat zijn de gevolgen voor de natuur?
Auteur(s): Engelberting, R. ; Paulissen, M. ; Slim, P.A.
Toelichting: Natuurstranden waren vroeger algemeen. Wie nu over het strand wandelt, zal nauwelijks meer een natuurlijk strand tegenkomen, laat staan een strand voor de natuur. Voor natuurlijke processen is weinig ruimte, terwijl deze kunnen bijdragen aan dynamisch kustbeheer en het halen van Natura 2000-doelstellingen. Een groot deel van de kust is beschermd natuurgebied, maar de stranden zijn bijna overal vrij toegankelijk. Naast de zeereservaten uit het vorige artikel, pleiten de auteurs dan ook voor het instellen van meer strandreservaten.
Auteur: Lindeboom, H.
Toelichting: De afgelopen decennia begint het besef door te dringen dat het groeiende menselijke gebruik van de zee grote effecten heeft op het mariene milieu. Ongebreideld doorgaan met visserij en ander grootschalig gebruik leidt tot de teloorgang van unieke en waardevolle zeesystemen. In de EU-Kaderrichtlijn Mariene Strategie van vorig jaar juni staat als uitgangspunt: “Het mariene milieu is een kostbaar erfgoed dat moet worden beschermd, behouden en waar mogelijk hersteld….” Ook Nederland zal zich hieraan moeten houden. Daarom heeft het ministerie van LNV verschillende gebieden aangewezen als zeereservaten: Natura2000-gebieden in de Noordzee. Waarschijnlijk zal vooral de visserij in die gebieden moeten veranderen. Meer valt er te lezen in: "Ecologische atlas Noordzee ten behoeve van gebiedsbescherming"
Auteur: Wondergem, H.E.
Toelichting: In 1997 vond een revolutionaire maatregel plaats in de Schoorlse duinen. Tussen strandpaal 30.50 en 30.75 is over een breedte van circa 100 meter de zeereep (duinenrij direct aan het strand) afgegraven tot een niveau van 1,5 meter +NAP. De Kerf vormde hiermee de verzilvering van een keerpunt in het denken en doen in de kustverdediging. Het was nieuws dat de hele wereld over ging. De achterliggende Parnassiavallei, waarin de naamgever al decennia niet meer groeide, werd geplagd en in het noordelijke deel werd de valleibodem verlaagd. De zeereep ten noorden en ten zuiden van de Kerf wordt sinds1997 dynamisch beheerd; er vindt geen onderhoud meer plaats en er wordt geen helm meer geplant. De maatregelen kwamen voort uit het nieuwe denken over kustverdediging en vormde een proefproject voor het dynamisch kustbeheer van Rijkswaterstaat. De doelstelling was herstel van dynamiek in de kustzone. De rijkdom aan bijzondere flora bewijst dat het een geslaagd project is. Een bijdrage vanuit Staatsbosbeheer.
Auteurs: Geelen, L.H.W.T. ; Hagen, H.G.J.M. van der; Slings, Q.L.
Toelichting: De Nederlandse kustlijn is de gouden rand van Nederland en behoort tot een van de meest intacte landschappen van Nederland. Toch heeft de mens ook in de duinen zwaar ingegrepen op de natuurlijke ontwikkeling. Wat zijn die ingrepen geweest, welk aandeel hadden de duinwaterbedrijven hierin en welke verbeteringen hebben zij de afgelopen 20 jaar weten te realiseren?
Auteur: Neefjes, M.
Toelichting: Onze kijk op de kust is veranderd sinds het advies van de eerste Deltacommissie uit 1960, opgericht naar aanleiding van de ramp in ’53. Was toen veiligheid de eerste en vrijwel enige leidraad, nu kijken we daar in Nederland toch geïntegreerder tegenaan. Een van de aanleidingen voor dit Themanummer Kust van het Vakblad was dan ook het advies van de nieuwe Deltacommissie dat afgelopen september uitkwam. Het Vakblad had een gesprek met een lid van de Deltacommissie, professor Kabat, over de zeespiegelstijging, Natura 2000 en de plannen: “Rekening houden met het ergste, maar flexibel genoeg om je steeds aan te kunnen passen.”
Auteur: M. Dijksman
Toelichting Met onze kustlijn, de Waddenzee en de Zeeuwse Delta bezit Nederland het omvangrijkste duinlandschap en zandstrand van Europa, een zeldzaam en waardevol natuurgebied waar veel vogels van afhankelijk zijn. Vogelbescherming Nederland maakt zich op verschillende fronten sterk voor dit natuurgebied en voor de trekvogels, die leven in dit gebied, zoals zilverreiger, lepelaar, zaagbek, kiekendief, kluut, eidereend, tureluur, grote stern etc.
Auteurs: M.A.M. Löffler, P.A. Slim
Toelichting: Als je bij zwaar weer over het strand wandelt, ervaar je de krachten van wind en zee aan den lijve. Als je dan bedenkt dat ruim 9 miljoen Nederlanders beneden de zeespiegel leven, besef je hoe kwetsbaar we eigenlijk zijn. Robuuste zeerepen, sterke zeedijken en met dammen afgesloten zeearmen houden de zee buiten de deur. Als we duinen en dijken blijven verhogen neemt de kans op een overstroming weliswaar af, maar mocht de zeewering onverhoopt doorbreken, dan zullen de gevolgen groter zijn dan ooit. Het is daarom tijd voor een duurzame benadering die ons minder kwetsbaar maakt. Dat kan door met de natuur mee te werken.
Auteurs: P.A. Slim en M.A.M. Löffler
Toelichting: Behalve het themanummer van het tijdschrift “Vakblad natuur bos landschap” is dit rapport interessant voor een overzicht van kustveiligheid en natuur.
Erna Krommendijk