Symbool voor de toekomst
Voor de Milieufederatie heeft windenergie sinds de eeuwwisseling de aandacht. Er stond toen 65 megawatt (MW) aan windenergievermogen in Noord-Holland opgesteld. In het samenwerkingsproject ‘Frisse wind door Nederland’ wezen de Milieufederatie locaties aan waar windturbines goed konden staan in het landschap: Langs het Noord-Hollands kanaal, het bedrijventerrein Boekelermeer, de haven van Amsterdam en andere gebieden werden geïdentificeerd als kansrijke locaties voor meer dan 150 MW. Dat leek eindeloos veel in die tijd.
Inmiddels is het windlandschap rigoureus veranderd. In onze provincie staat nu 300 MW opgesteld. Maar belangrijker dan deze groei van het aandeel windenergie is de dynamiek in de houding van de mensen in Noord-Holland. Aan het begin van de eeuwwisseling werd de windturbine nog gezien als symbool voor een duurzame toekomst. Inmiddels worden ze door sommigen (?) verketterd als de “schoorstenen van de klimaatindustrie” of “gehaktmolens van vogels en vleermuizen”. Met duurzaamheid heeft het in ieder geval niets te maken. En het weerleggen van deze sentimenten met feiten en nuances levert weinig op. Het palet aan smaken dat er tien jaar geleden nog bestond ten aanzien van windenergie is vandaag vervlakt tot twee smaken: Voor of tegen. Eenieder die niet in het ene kamp behoort, is automatisch een verdacht lid van het andere kamp. De Milieufederatie vindt deze zwart-wit tegenstelling ongenuanceerd en gelooft in duurzame oplossingen door belangen te verenigen en te luisteren naar alle partijen. Een belangrijk uitgangspunt voor deze dialoog is de waardering voor het Noord-Hollandse landschap én de urgentie voor het energievraagstuk. Voor beiden standpunten hebben wij evenveel begrip.
Tegen wind
De Milieufederatie heeft het afgelopen jaar hard getrokken aan een ander proces waarbij wij windenergie niet zien als kwaad of goed, maar als een maatschappelijk kwaad of goed. Niet de initiatiefnemers moeten via grondposities verzoeken neerleggen bij gemeenten, maar de burgers en belangenorganisaties moeten beslissen waar windturbines het beste passen in ons landschap. Lusten en lasten moeten eerlijk worden verdeeld over partijen die risico lopen en partijen die hinder ondervinden.
Het afgelopen jaar hebben we successen geboekt, maar ook punten verloren. De grootste verliespost voor windenergie is de stellingname van de provincie. Onder het vorige college werd de lijn die aan het begin van de eeuwwisseling is ingezet abrupt afgebroken. Windenergie is niet langer belangrijk, en wordt zelfs gezien als een ongewenste ontwikkeling. Maar ook binnen eigen gelederen is tegenslag te verwerken. De Milieufederatie had het voornemen om in Laag Holland en de Purmer te onderzoeken welke natuur- en landschapswaarden er te identificeren zijn, en onder welke randvoorwaarden windturbines in het landschap een plaats zouden kunnen hebben. Op dit moment houden burgers en de belangrijkste belangenorganisaties in het gebied voet bij stuk en wagen zij zich niet aan een dergelijk proces. Met een dergelijke houding zullen er initiatiefnemers uit de windsector blijven die proefballonnetjes oplaten en zullen de bewoners op het vinkentouw moeten blijven zitten om ze te vuur en te zwaard door te prikken. Een gedragen en voldragen visie op de kansen van duurzame energie opwekking, inclusief windenergie, had dat kunnen voorkomen.
Windstilte in het oog van de storm
Gelukkig zijn er ook successen. Het eerste succes was de uitkomst in Westfriesland. Hier is het gelukt om samen met een groot aantal maatschappelijke organisaties die kritisch tegenover windenergie staan, tóch mogelijkheden te vinden voor opstellingen die het landschap en natuurwaarden respecteren. Ook tussen de Amstel en de Vecht zijn processen gestart die kansen voor windenergie onder strikte randvoorwaarden niet per definitie afwijzen. Tot slot lijkt het erop dat er, zonder de belangen van landschap en natuur te schaden, meer windturbines in het Noordzeekanaalgebied kunnen komen. Al deze nieuwe mogelijke opstellingen hangen samen met pakketten maatregels en wensen die ook in het gebied genomen moeten worden. Door belangenorganisaties voor de leefomgeving, natuur- en landschapsorganisaties in een vroegtijdig proces te betrekken, door de lusten en lasten te verdelen en door niet te kijken waar het niet kan, maar waar men het wél wil, zijn de tegenstanders veranderd in voorwaardelijke voorstanders.
Opzienbarend is ook het geluid uit de hoek van vernieuwing. In het verleden deden de initiatiefnemers voor windenergie in stilte voorspoedig hun ding. Maar met de huidige provinciale politieke koers zijn de meeste windinitiatieven volkomen stil komen te liggen. Gemeenten spelen initiatieven door aan de Provincie, die ze vervolgens niet in behandeling neemt vanwege het coalitie-akkoord. Het hele windbeleid zit in één klap op slot. Dat is op den duur zelfs een domper voor de mensen die vlak bij windmolens leven die overlast geven. En een domper voor de natuur als het gaat om molens die op trekroutes staan of in een gebied waar zij landschap en ecologie verstoren. Want het weghalen van windmolens kan financieel alleen plaatsvinden door ruimte te bieden aan andere molens. Daarbij wijzen de tegenstanders van windenergie vaak naar andere alternatieve energiebronnen, zoals biogas of de energie uit zoet en zout water. Helaas zijn de technieken om dergelijke bronnen efficiënt te benutten, nog onvoldoende uitontwikkeld. De bedrijven en partijen die dergelijke nieuwe technieken een aantel stappen verder brengen zijn in de meeste gevallen dezelfde partijen als de partijen die met windenergie een binding hebben. De windturbine is niet alleen een symbool, maar ook een vliegwiel voor de duurzame toekomst. In een brede coalitie, met onder andere de Windunie, Kamer van Koophandel, LTO en verschillende Noord-Hollandse innovatieve bedrijven, is dit genuanceerde geluid van windturbines bij het provinciale bestuur onder de aandacht gebracht. Dit brengt feiten en nuances terug in het windenergiedebat en dat is een succes.
In 2012 zal de Milieufederatie opnieuw proberen stappen te zetten naar meer windenergie op land, onder de voorwaarden dat landschap, natuur, bewoners, bedrijven en innovatie er profijt van hebben. Wij wensen iedereen een mooi en duurzaam 2012.
Meer informatie? Mail Juriaan Jansen