Toen ik (bijna) vier jaar geleden aantrad als directeur van de Milieufederatie mocht ik nog net de eindhappening van het programma “Zuinig op Ruimte” meemaken. De Milieufederaties en Natuur&Milieu maakten zich in dit gezamenlijke project hard voor het stoppen van de “verrommeling” van het landschap. Uit een landelijke enquête bleek verrommelgruwel nr. 1 de overal uit de grond schietende bedrijventerreinen te zijn. Ook in Noord-Holland.
Wij stonden toen nog (een beetje) alleen in onze zorg. “Prachtig toch die bouwactiviteit” dachten anderen: “het gaat goed met de economie”. Opgestuwd door de economische voorspoed werd er gebouwd en gebouwd. Echter: na het topjaar 2008 blijkt de afdronk van dat jaar wranger dan door menigeen verwacht. Anno 2011 staan miljoenen vierkante meters kantorenoppervlakte in de Metropoolregio Amsterdam te huur. Zeker 1 miljoen daarvan is structureel onverhuurbaar. Ook zijn er honderden hectaren bedrijventerreinen die onbenut zijn en blijven.
Nu ziet (bijna) iedereen in dat wij op deze weg niet voort kunnen gaan. Ook de ontwikkelaars en bouwers zien dat. Omdat de huidige praktijk zo is ingesleten vergt het inspanning en creativiteit om uit deze “groef” te komen. Het hele systeem is ingericht op uitgifte van nieuwe terreinen en gebouwen. De gemeenten gebruikten de grondopbrengsten van deze nieuwbouw om hun exploitatie te sluiten. Dat is nu niet meer mogelijk, ook niet als de economie weer aantrekt. Op 22 maart komt het kabinet met een actieprogramma Leegstand Kantoren. Ook in de Metropoolregio Amsterdam wordt gebroed op een verstandiger aanpak. Namens de Milieufederatie zit ik in een adviescommissie die bestuurders in deze regio adviseert over een nieuwe werkwijze. Dit advies, waaraan ook investeerders en ontwikkelaars meeschrijven, wordt in april gepresenteerd.
Ik verwacht dat de tijd nu rijp is voor een nieuwe aanpak. Dat verrommeling, wat deze sector betreft, een halt wordt toegeroepen. Dat vergt in ieder geval politiek-bestuurlijke moed. Gemeenten zullen ook hun eigen huishoudboekje anders sluitend moeten maken. Daarnaast is bovengemeentelijke afstemming een must. De provincie kan daar wellicht een rol spelen. Maar ook de marktpartijen moeten hun (maatschappelijke) verantwoordelijkheid nemen.
Dan kan het bouwen van nieuwe hectares en vierkante meters, die alleen maar leiden tot leegstad en verpaupering elders, worden gestopt. Raken wij af van dreigende “no-go areas” in steden en wordt ons landschap gespaard. Werken voor landschap en milieu vergt altijd een lange adem maar het is dan uiteindelijk goed om te zien dat eigenlijk iedereen inziet dat wij “Zuinig op Ruimte” moeten zijn!
Ernest Briët
